Επιλογές από τον "Μικρό Ναυτίλο" του Οδυσσέα Ελύτη

 

Ο «Μικρός Ναυτίλος» (1985) του Οδυσσέα Ελύτη λειτουργεί ως απολογισμός.

Υπενθυμίζει από τη μία τη σκληρότητα της Iστορίας και, από την άλλη, "τραγουδάει" την αγνότητα της φύσης και της νεότητας, καλώντας τον άνθρωπο να υπερβεί τη φθορά.

Γνωρίστε τον Ηρωδίωνα της Καψάλας...

 

«Ήδη η ώρα περνούσε και έπρεπε να πάμε και στον π. Ηρωδίωνα· έναν Ρουμάνο που ή ήταν σαλός δια Χριστόν ή δεν ήταν άνθρωπος. Σε δέκα λεπτά φθάσαμε στον… σκουπιδότοπό του. Ο ήλιος είχε ήδη δύσει. Σ’ ένα ερείπιο γεμάτο σκουπίδια συναντούμε έναν νέο ήρωα. Ογδόντα δύο ετών, όρθιος στο κούφωμα μιας πόρτας… χωρίς πόρτα. Τα πόδια του κρατούσαν κόντρα στο ένα της δοκάρι. Η μέση του ακουμπούσε στο άλλο. Τα χέρια του στηρίζονταν στο πρώτο. Ώρες ολόκληρες περνούσε έτσι.

Ο Αλεξίς ντε Τοκβίλ και η «τυραννία της πλειοψηφίας»: μια προφητεία που στοιχειώνει ακόμη τις ΗΠΑ

 

Σχεδόν δύο αιώνες μετά τη συγγραφή του έργου Democracy in America, οι προειδοποιήσεις του Alexis de Tocqueville για την «τυραννία της πλειοψηφίας» παραμένουν εντυπωσιακά επίκαιρες. Ο Γάλλος στοχαστής, ο οποίος επισκέφθηκε τις Ηνωμένες Πολιτείες τη δεκαετία του 1830 για να μελετήσει τους δημοκρατικούς θεσμούς τους, διέκρινε νωρίς έναν κίνδυνο που πολλοί από τους συγχρόνους του αγνοούσαν: η δημοκρατία δεν απειλείται μόνο από τους μονάρχες ή τις ολιγαρχίες, αλλά και από την ίδια τη λαϊκή κυριαρχία όταν αυτή μετατρέπεται σε απόλυτη εξουσία.

Γνωρίστε την Ταρσώ ...

 

«Καταγόταν από την Άνδρο και έζησε στην Αττική μέχρι το 1989.

Κοιμόταν στα χωράφια, με βρόμικα ρούχα, έτρωγε υποβαθμισμένο φαγητό, δεν είχε δεκάρα, φόρεσε γυαλιά (χωρίς να έχει πρόβλημα όρασης) και κάλυψε τη μύτη της μ' ένα μαύρο πανί για να κρύβει την ομορφιά της.

Αρνήθηκε ακόμα και το καλό της όνομα και έκανε την τρελή, αποκτώντας κοινωνικό στίγμα για όλη της τη ζωή.

Η συμπεριφορά της ήταν ηθική, αλλά όχι "καθώς πρέπει".

Βιβλιοπαρουσίαση: «Το Χρονικό Μιας Πολιτείας», Π. Πρεβελάκης

 

(Δημοσιευμένο στην τοπική εφημερίδα Ομηρική Γραία)

«Το Ρέθεμνος είναι μια μικρή πολιτεία μ’ εφτά ίσαμε οχτώ χιλιάδες ψυχές χτισμένη γιαλό– γιαλό στη βορινή στεριά της Κρήτης, απάνω στο μεσοστράτι από Χανιά σε Μεγαλόκαστρο. Λέγεται πως τον παλιό καιρό ακούστηκε στον κόσμο για το εμπόριό της, πως πρόκοψε στη ναυτωσύνη, γέννησε κιόλας δυο-τρεις καλούς ποιητάδες και ζωγράφους, πούναι πάντα χρειαστοί για να βαστιέται τόνομα ενός τόπου ακατάλυτο, όταν βουβαθούν τα παζάρια του κ’ οι ταρσανάδες του ρημάξουν και τα καλήτερα παιδιά του κάμουν φύλλα φτερά».

Οδοιπορικό στη Σκάλα Ωρωπού – μέρος Γ’

(Δημοσιευμένο στην τοπική εφημερίδα Ομηρική Γραία)

To 1856 με Βασιλικό Διάταγμα ιδρύεται επίσημα στη Σκάλα η ενορία των Αγίων Αποστόλων και μετά το 1872 ο ιδιοκτήτης όλης της περιοχής (τσιφλικιού) Ανδρέας Συγγρός οικοδομεί έναν περικαλλή ναό, τον οποίο αφιερώνει στον Άγιο Ανδρέα τον Πρωτόκλητο. Επίσης το 1872, η έδρα του Δήμου μεταφέρεται από το χωριό του Ωρωπού στη Σκάλα. Αυτό το γεγονός σε συνδυασμό με το λιμάνι, αποτελούν τα εφαλτήρια για τη γοργή ανάπτυξη της Σκάλας.

«Ερωτόκριτος» (Β. Κορνάρος, 17ος αι.)

 

(Δημοσιευμένο στην τοπική εφημερίδα Ομηρική Γραία)

Ο Ερωτόκριτος του Βιτσέντζου Κορνάρου θεωρείται ένα από τα κορυφαία έργα της κρητικής λογοτεχνίας στην περίοδο της Βενετοκρατίας, το οποίο έχει επηρεάσει βαθιά τη νεοελληνική ποίηση και τη λαϊκή παράδοση (μαντινάδες, βαφτιστικά ονόματα, παραδόσεις). Πρόκειται για ένα έμμετρο μυθιστόρημα που αποτελείται από 10.012 ιαμβικούς δεκαπεντασύλλαβους ομοιοκατάληκτους στίχους στην κρητική διάλεκτο, ενώ οι τελευταίοι 12 στίχοι αναφέρονται στον ίδιο τον ποιητή.

Οδοιπορικό στη Σκάλα Ωρωπού: Μέρος Β’

 

(Δημοσιευμένο στην τοπική εφημερίδα Ομηρική Γραία)

Το 1806, ο Βρετανός W. Leake περιηγείται στη Σκάλα η οποία εκείνη την εποχή  ονομαζόταν Άγιοι Απόστολοι εξαιτίας της εκκλησίας που υπήρχε σε αυτή τη θέση και η οποία πολλά χρόνια μετά μετονομάσθηκε σε Άγιο Ανδρέα (προς τιμή του Ανδρέα Συγγρού). Στον λόφο του Προφήτη Ηλία (Λομπέρδι), ο W. Leake βλέπει κάποια οικοδομικά λείψανα τα οποία θεώρησε ότι ανήκαν σε παλαιότερο κτίσμα που θα είχε αμυντική σημασία, θα ήταν δηλαδή ένα μικρό φρούριο-φυλακτήριο: «… νότια των Αποστόλων (σήμερα εκκλησία Αγίου Ανδρέα) υψώνεται ένας μοναχικός λόφος που η νοτιότερη άκρη της κορυφής του καταλήγει κωνικά. Στον λόφο βρήκα αρχαία θεμέλια μέσα σε ένα σωρό ακατέργαστες πέτρες. Φαίνεται ότι είναι τα λείψανα ενός μικρού φρουρίου ή φυλακτηρίου…».

Οδοιπορικό στη Σκάλα Ωρωπού: Μέρος Α’

 

(δημοσιευμένο στην τοπική εφημερίδα Ομηρική Γραία)

Η Σκάλα Ωρωπού έχει οικοδομηθεί περίπου στην ίδια θέση του αρχαίου παράλιου Ωρωπού που ήκμασε από τον 6ο έως τον 1ο π.Χ. αιώνα.

Ντάμα μπαλαρίνα: Το παγόβουνο και η λογική της εξομολόγησης (Ομιλία στην παρουσίαση του βιβλίου της Γεωργίας Σακκά-Ντάουερ, 26/7/2025)

 

Καλησπέρα σας, είναι μεγάλη μου τιμή να βρίσκομαι σήμερα εδώ, με εκλεκτούς συμπαρουσιαστές, όπως ο Παναγιώτης Κουρούπης και η Λουκία Λεοντιάδου, για την παρουσίαση της συλλογής διηγημάτων της Γεωργίας Σακκά-Ντάουερ, «Ντάμα μπαλαρίνα» από έναν ιστορικό εκδοτικό οίκο όπως είναι οι εκδόσεις «Γκοβόστη».

Μουσείο Αεροδρομίου «Ελευθέριος Βενιζέλος»: Η ζωή στον κάμπο των Μεσογείων

 

Η αίθουσα του Μουσείου του Αεροδρομίου «Ελευθέριος Βενιζέλος» "αφηγείται" την ιστορία από το τέλος της Νεολιθικής Εποχής (γύρω στο 3.000 π.Χ.) μιας άλλοτε γαλήνιας αγροτικής γωνιάς της Αττικής. Τα στοιχεία που τη συνθέτουν προέρχονται σχεδόν αποκλειστικά από τις ανασκαφές για το αεροδρόμιο, που υπήρξε ένα ορόσημο για την περιοχή.

Οδοιπορικό στη Βραυρώνα: Υγροβιότοπος, αρχαιολογικός χώρος και Αρχαιολογικό Μουσείο.

 

Τα σημαντικότερα αξιοθέατα του αρχαιολογικού χώρου της Βραυρώνας είναι ο ναός της Αρτέμιδος, η στοά σχήματος Π, η ιερή πηγή, η γέφυρα επάνω στον Ερασινό ποταμό, η παλαίστρα και το Γυμνάσιο.

Οδοιπορικό στον Μαραθώνα (8 μνημεία + 1 χάρτης)

1. Τύμβος των Αθηναίων Μαραθωνομάχων

Ο μεγάλος τύμβος χώματος ο οποίος κάλυψε τους 192 Αθηναίους που έπεσαν στη νικηφόρα μάχη κατά των Περσών το 490 π.Χ. Η καύση και ταφή των νεκρών στο πεδίο της μάχης υπήρξε η τιμητική προσφορά της πόλης των Αθηνών στους μαχητές της Ελευθερίας. Στην πεδιάδα του Μαραθώνα σώζεται ο χωμάτινος τύμβος ύψους 9 μέτρων που δημιουργήθηκε για να καλύψει τα σώματα των νεκρών Αθηναίων μαχητών.

Ογκώδες υστερορωμαϊκό κτίσμα στον Σταυρό Αγίας Παρασκευής: Δεξαμενή ή οχυρωματικός πύργος ;

 

Στο πλαίσιο των έργων για τη διαπλάτυνση της λεωφόρου Μεσογείων ενόψει των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004,  εντοπίσθηκαν στη συμβολή της λεωφόρου με την οδό της Αγίας Θέκλας, στη γειτονιά «Πευκάκια» στον Σταυρό Αγίας Παρασκευής (ακριβώς κάτω από την πεζογέφυρα), τα αρχαιολογικά λείψανα ογκώδους αρχαίου κτίσματος. Η ανασκαφή διενεργήθηκε την άνοιξη του 2003. Μετά το πέρας της, το κτίσμα κρίθηκε αρκούντως σημαντικό  ώστε να διατηρηθεί ορατό, μετά τη μετακίνηση του σε παρακείμενη δέση λόγω της διαπλάτυνσης της λεωφόρου Μεσογείων.

Ανδρέας Καρκαβίτσας, «Λόγια της πλώρης»

 

(Δημοσιευμένο στην τοπική εφημερίδα Ομηρική Γραία)

Τα «Λόγια της πλώρης» (1899) είναι η πιο γνωστή συλλογή διηγημάτων του Ανδρέα Καρκαβίτσα και από τις κορυφαίες της νεοελληνικής πεζογραφίας. Ο Καρκαβίτσας το 1891, μετά τη λήξη της στρατιωτικής του θητείας, διορίστηκε υγειονομικός ιατρός στο ατμόπλοιο Αθήναι, με το οποίο ταξίδεψε καταγράφοντας τις εμπειρίες του σε ημερολόγιο. Από τις καταγραφές αυτές προέκυψαν τα «Λόγια της πλώρης».

Η «Παναγία του Ωρωπού», ένας βυζαντινός ναός του 12ου αιώνα

 (Δημοσιευμένο στην τοπική εφημερίδα Ομηρική Γραία)

Από τα μέσα του 9ου αιώνα, η Αττική ακολουθεί την ανοδική πορεία της Ανατολικής Ρωμαϊκής (Βυζαντινής) Αυτοκρατορίας, μια πορεία αναδόμησης και άνθησης που είναι γνωστή ως Μακεδονική Αναγέννηση. Αρχίζουν να χτίζονται ναοί σε νέους αρχιτεκτονικούς τύπους και η ναοδομική αυτή δραστηριότητα θα φτάσει στο αποκορύφωμά της κατά τον 11ο και 12ο αιώνα.

Η εκπαιδευτική πολιτική του Κώστα Σημίτη για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση, η διαμάχη με τη ΔΟΕ για την Αξιολόγηση Εκπαιδευτικού Έργου και ο αντίκτυπός της

 

(Δ. Σταύρου, διδάκτωρ ΕΚΠΑ).

Η  εκπαιδευτική πολιτική του Κώστα Σημίτη για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση σχεδόν ταυτίζεται με τη λεγόμενη Μεταρρύθμιση Αρσένη η οποία καλύπτει την περίοδο από το 1997 έως το 2000, αλλά μπορούμε να πούμε ότι επηρέασε την εκπαίδευση και όλα τα υπόλοιπα χρόνια. Όχι μόνο ο διάδοχος του Γ. Αρσένη στο Υ.ΠΑΙ.Θ. Πέτρος Ευθυμίου,  αλλά και οι μετέπειτα υπουργοί Παιδείας θα κινούνταν πλέον προς την ίδια κατεύθυνση. Σημαντικές εκπαιδευτικές αλλαγές προωθήθηκαν στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση,  με την κατάργηση της επετηρίδας και τον διαγωνισμό του  ΑΣΕΠ για τους εκπαιδευτικούς, το Ολοήμερο Σχολείο, τα Διαθεματικά Ενιαία Προγράμματα Σπουδών, το Εθνικό Απολυτήριο, την προσπάθεια για την Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου, τη Διαπολιτισμική Εκπαίδευση, τα Σχολεία Δεύτερης Ευκαιρίας.

"Αλλοδαπός μαθητής σε Δ-Ε-ΣΤ τάξη ο οποίος δεν γνωρίζει καθόλου ελληνικά"

 

Τίτλος Δραστηριότητας:

«Τι κάνουμε εάν στο σχολείο μας έρθει αλλοδαπός/ή μαθητής/τρια μεγάλης τάξης Δημοτικού ο/η οποίος/α δεν γνωρίζει καθόλου ελληνικά».

Στόχοι:

Ο μαθητής ή η μαθήτρια:

1. Να κατακτήσει την ελληνική γλώσσα σε επίπεδο τέτοιο ώστε να μπορεί να καλύπτει τις καθημερινές επικοινωνιακές του ανάγκες.

2. Να νιώσει αυτοπεποίθηση.

3. Να αναπτύξει πνεύμα συνεργασίας με τους συμμαθητές του.

4. Να αναπτύξει θετικές στάσεις και αξίες ως προς την ελληνική γλώσσα.

Οργάνωση δραστηριοτήτων:

Ιστορικά στοιχεία που συνδέουν το Ιερό της Αθηνάς Παλληνίδος, το Λιοντάρι της Κάντζας και τον Βυζαντινό ναό του Αγίου Ιωάννη Θεολόγου στον Γέρακα.

 

Η Παλλήνη συνδέεται με πολλούς αττικούς μύθους.  Είναι το πεδίο της Γιγαντομαχίας, στη διάρκεια της οποίας η Αθηνά σκότωσε τον γίγαντα Πάλλαντα ή, σε άλλη εκδοχή, τη Γοργόνα, και σχετίζεται με την ιστορία του Εριχθόνιου αλλά και με τον Θησέα και τον συνοικισμό του.

Θανάσης Βαλτινός, «Συναξάρι Αντρέα Κορδοπάτη- Βιβλίο πρώτο: Αμερική»

 

(Δημοσιευμένο στην τοπική εφημερίδα του Ωρωπού "Ομηρική Γραία")

Διαβάζοντας κανείς το "Συναξάρι του Αντρέα Κορδοπάτη" μπορεί να κατανοήσει την Ελλάδα των αρχών του 20ου αιώνα πολύ καλύτερα από ότι αν διάβαζε κάποιο τυπικό βιβλίο Ιστορίας.

Στο πρώτο μέρος του έργου – που γράφτηκε το 1964 – περιγράφεται με τη μοναδική πένα του Θ. Βαλτινού η  απόπειρα ενός Έλληνα  να εγκατασταθεί στις ΗΠΑ με παράνομο τρόπο, καθώς δραπέτευσε από το καράβι την ώρα που έφτασαν εκεί και τον έκριναν ακατάλληλο. Ο ήρωας διηγείται σε πρώτο πρόσωπο τις περιπέτειές του ως παράνομος μετανάστης περιγράφοντας ταυτόχρονα την κατάσταση της εξαθλιωμένης Ελλάδας, με σοκαριστικές εικόνες του βασανιστικού ταξιδιού με ένα πλοίο-σκυλοπνίχτη, στιγμές έντονες και σκηνές βγαλμένες από τον κόπο και την αγωνία ενός ανθρώπου της δεκαετίας 1900-1910 να ζήσει το όνειρό του...