Δευτέρα, Ιουνίου 16, 2008

J.S. Mill : Σχετικά με τα όρια της εξουσίας που ασκεί η κοινωνία στο άτομο.


Συνεχίζοντας το αφιέρωμα στον J.S. Mill περνάμε στο 4ο κεφάλαιο του έργου "Περί Ελευθερίας" όπου ο Μιλ υποστηρίζει ότι τα ανθρώπινα όντα οφείλουν να αλληλοβοηθούνται, για να διακρίνουν το καλύτερο από το χειρότερο. Κανένας όμως δεν έχει το δικαίωμα να πει σε έναν άλλο (ενήλικο) ότι δεν πρέπει , για το δικό του το καλό, να χειριστεί τη ζωή του όπως επέλεξε να τη χειριστεί. Ο καθένας, για την προσωπική του ζωή, έχει γνώσεις που ξεπερνούν κατά πολύ τις γνώσεις οποιουδήποτε άλλου που βλέπει τα πράγματα «απ’έξω».

Σχετικά με το γνωστό ερώτημα αν ένα άτομο με "κακές" συνήθειες ζημιώνει εξίσου και την κοινωνία με το παράδειγμά του, ο Μιλ απαντάει κατηγορηματικά "όχι" στηρίζοντας την απάντησή του με 3 επιχειρήματα:
1) Όσο αφορά την απλά ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΗ ζημία, που προξενεί κανείς στην κοινωνία με τη συμπεριφορά του, η οποία ούτε αθετεί κάποια συγκεκριμένη υποχρέωση προς το κοινό ούτε επιφέρει αισθητή βλάβη σε κάποιο συγκεκριμένο άτομο εκτός από τον εαυτό του, η ανακύπτουσα δυσχέρεια είναι τελικά τέτοια, που ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΕΙ η κοινωνία για χάρη του σημαντικότερου αγαθού της ανθρώπινης ελευθερίας.

2) Το κακό παράδειγμα μπορεί να παίξει θετικό ρόλο όταν πχ. προβληθεί ως παράδειγμα προς αποφυγή.

3) Όταν κάποιος επεμβαίνει στην προσωπική ζωή του άλλου επεμβαίνει λαθεμένα και από λάθος θέση. Όταν η γνώμη μιας πλειοψηφίας επιβάλλεται σαν νόμος στη μειοψηφία, για αποκλειστικά ατομικά ζητήματα, είναι συχνότερα λαθεμένη παρά σωστή, επειδή σ’αυτές τις περιπτώσεις «κοινή γνώμη» σημαίνει, το πολύ πολύ, τι πιστεύουν ορισμένοι άνθρωποι πως είναι καλό και κακό για τους άλλους (ενώ πολύ συχνά η «κοινή γνώμη» αδιαφορεί για την ευτυχία αυτών που επικρίνει).

Παρόμοιες ουσιαστικά γνώμες, κατά τον Μιλ, είναι ήδη ευρύτατα διαδεδομένες στην εργατική τάξη: "Είναι γνωστό ότι οι κακοί εργάτες πιστεύουν ακράδαντα, πως πρέπει να αμείβονται με το ίδιο ημερομίσθιο, που αμείβονται και οι καλοί εργάτες, και πώς δεν πρέπει να επιτρέπεται σε κανένα να κερδίζει περισσότερα απ’τους άλλους χάρη στη μεγαλύτερη ικανότητα ή την εργατικότητά του. Και χρησιμοποιούν μια ηθική αστυνόμευση για να εμποδίσουν τους εργοδότες να προσφέρουν μεγαλύτερη αμοιβή για την καλύτερη εργασία. "

"Αν λοιπόν έχει το κοινό δικαίωμα να αναμιγνύεται στις ιδιωτικές υποθέσεις, δεν μπορώ τότε να καταλάβω, γιατί έχουν άδικο αυτοί οι άνθρωποι. Ή, στην περίπτωση του ιδιαίτερου κοινού, που περιβάλλει ένα άτομο, πώς μπορεί να το κατακρίνει κανείς, αφού ασκεί τα ίδια δικαιώματα επί της ατομικής του συμπεριφοράς, που έχει και το ευρύτερο κοινό επί της συμπεριφοράς των ανθρώπων γενικά."

Δεν υπάρχουν σχόλια: