Ή Άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Οθωμανούς

H Κωνσταντινούπολη είχε αντισταθεί σε περίπου 20 πολιορκίες. Η κατάκτησή της από τον σουλτάνο Μωάμεθ Β’ τον Πορθητή στις 29 Μαΐου του 1453 είναι η τελευταία πράξη ενός προβλέψιμου δράματος όπου έπαιξαν ρόλο ο σταδιακός κατακερματισμός του ελληνικού κόσμου, η  μόνιμη αναρχία και οι θρησκευτικές έριδες. Επίσης, επιβεβαίωσε την κυριαρχία των Οθωμανών που προηγουμένως είχαν κατορθώσει να επιβάλουν και να εδραιώσουν την εξουσία τους σε μεγάλο μέρος της Μ. Ασίας, καθώς και στη Βαλκανική Χερσόνησο.

O ποντιακός ελληνισμός

Ο ποντιακός ελληνισμός έχει τις ρίζες του στον μεγάλο αποικισμό του Εύξεινου Πόντου που ξεκινά τον 8ο αι. π.Χ. με τη Μίλητο της Ιωνίας να ιδρύει τη Σινώπη σε εξαιρετικά στρατηγική θέση εξαιτίας του λιμανιού της και της δυνατότητας ομαλής επικοινωνίας της με τις γύρω περιοχές. Η Σινώπη, με τη σειρά της ίδρυσε το 756 π.Χ την Τραπεζούντα, την Κρώμνη, το Πτέρυον, την Κύτωρο και άλλες φημισμένες πόλεις της περιοχής για την οποία μιλούν ακόμη οι παραδόσεις, οι χοροί και τα τραγούδια των Ποντίων. Επί μακρό διάστημα απομονωμένος από τον υπόλοιπο ελληνισμό λόγω της απόστασης, μιας δύσκολης θάλασσας και ενός ορεινού απόκρημνου όγκου αλπικού τύπου, αριθμούσε περισσότερους από 450.000 κατοίκους στις αρχές του 20ου αιώνα σε πάνω από 1.000 χωριά. 

Μικρασιατική Καταστροφή, 100 χρόνια μετά (μέρος Α’)

 

Η Μικρασιατική Καταστροφή αναφέρεται στο τέλος του ελληνοτουρκικού πολέμου του 1919-22, τη φυγή από την Τουρκία της ελληνικής διοίκησης που είχε εγκατασταθεί στα δυτικά μικρασιατικά παράλια κατά τη Συνθήκη των Σεβρών, όπως και τη σχεδόν άτακτη υποχώρηση του ελληνικού στρατού μετά την κατάρρευση του μετώπου και τη γενικευμένη πλέον εκδίωξη μεγάλου μέρους του χριστιανικού πληθυσμού της Μικράς Ασίας. Θεωρείται μία από τις μεγαλύτερες συμφορές του ελληνισμού διαχρονικά,  αφού το μεγαλύτερο μέρος του ελληνικού στοιχείου της Ανατολής εξαφανίστηκε ύστερα από δύο χιλιάδες χρόνια και περίπου 1,5 εκατομμύριο πρόσφυγες ήρθαν υπό άθλιες συνθήκες στην Ελλάδα.

Ο «Λεωνής» του Γιώργου Θεοτοκά

Ο Γιώργος Θεοτοκάς αποτέλεσε έναν από τους κορυφαίους λογοτέχνες και διανοητές της γενιάς του ’30. Ο «Λεωνής» περιγράφει την ιστορία ενηλικίωσης ενός αγοριού στην Πόλη κατά την περίοδο των ταραγμένων χρόνων 1914-1923. Η πορεία της κοινωνικοποίησής του συνδέεται με τα συνταρακτικά γεγονότα του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, της Μικρασιατικής Καταστροφής, της προσφυγιάς και της ανταλλαγής πληθυσμών που ακολούθησε. Το μυθιστόρημα μας φέρνει πολύ κοντά με όλα τα στοιχεία που φαντάζουν μυθικά για τον μικρό Λεωνή: Οι παλιοί παιδικοί φίλοι, η εμφάνιση των στρατευμάτων των «ελευθερωτών», η έμφυτη φιλομάθεια, οι πρώτοι έρωτες, τα ωραία υπαίθρια κτήματα που φιλοξενούν για πάντα τα καλοκαίρια του πιο πικραμένου κομματιού του ελληνισμού, γίνονται σχεδόν σύμβολα για την Ελλάδα που γυρίζει τη σελίδα της Μικρασίας για πάντα.

Θρησκεία και χιούμορ

Διαβάζουμε εξαιρετικές αναλύσεις σχετικά με την ιδιοσυγκρασία των πιστών ή θρήσκων ανθρώπων οι οποίοι θίγονται από το χιούμορ ή τις γελοιογραφίες. Ωστόσο, αυτό που δεν βλέπουμε είναι κάποια ανάλυση για την ιδιοσυγκρασία της άλλης πλευράς: Των ανθρώπων, δηλαδή, οι οποίοι αρέσκονται να κάνουν χιούμορ με τις θρησκείες (όλες). Κυρίως φιλελεύθεροι και αριστεροί ανήκουν σε αυτή την κατηγορία. Εκ πρώτης όψεως, φαίνεται ότι οι φιλελεύθεροι ενίστανται πρωταρχικά εναντίον της χρηματοδότησης της Εκκλησίας από το Κράτος, ενώ οι αριστεροί φαίνεται να εκκινούν κυρίως από το γεγονός ότι η Εκκλησία είναι συντηρητικός θεσμός και έτσι δεν πρόκειται ποτέ να συμβάλει στα οράματα της ταξικής πάλης.

Η οικονομία της Προκοννήσου από την αρχαιότητα έως τη Μικρασιατική Καταστροφή

 

Η Προκόννησος, γνωστή και ως Προικόννησος, είναι νησί στην Προποντίδα, το οποίο βρίσκεται βορειοδυτικά της Κυζικινής Χερσονήσου, απέχει 70 ναυτικά μίλια από την Κωνσταντινούπολη, έχει έκταση 117 τετραγωνικά χιλιόμετρα και είχε αποικηθεί από τους Έλληνες της Μιλήτου στα μέσα του 8^ου αι. π.Χ.

Οθωμανικά τιμάρια και τσιφλίκια στην περιοχή του Ωρωπού

Η νομοθεσία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας είχε προχωρήσει σιγά σιγά στο διαχωρισμό των γαιών σε miri (δημόσιες γαίες), mulk (ιδιωτικές γαίες) και waqfs (γαίες που ανήκαν σε θρησκευτικά ιδρύματα: vakif στα τούρκικα, «βακούφια» στα ελληνικά).

Οι δημόσιες γαίες (miri) διακρίνονταν σε περιουσία του στέμματος, σε κτήματα προς χρήση των κοινοτήτων της υπαίθρου και σε καλλιεργήσιμες εκτάσεις οι οποίες διαιρούνταν σε τιμάρια. Το τιμάριο καθοριζόταν από τα έσοδά του και όχι από το μέγεθός του. Τα τιμάρια-hass (χάσια) που απέφεραν πάνω από 100.000 ακτσέ (νομισματική μονάδα) προορίζονταν για τους ανώτερους κρατικούς υπαλλήλους. Στην περιοχή που αντιστοιχεί στα όρια του σημερινού ελληνικού κράτους υπήρχαν περίπου 10.000 τιμάρια στα μέσα του 17^ου αιώνα.