Τρίτη, Απριλίου 05, 2016

Mεταφορές και παρομοιώσεις στην εισαγωγή της "Ασκητικής" του Νίκου Καζαντζάκη.



Ο Αριστοτέλης έλεγε ότι λογοτεχνία είναι το "ευ μεταφέρειν", αλλά και οι σύγχρονες λογοτεχνικές θεωρίες υποστηρίζουν ότι αυτό που διακρίνει τον χρηστικό λόγο από τον καλλιτεχνικό είναι τα σχήματα λόγου: μεταφορές, παρομοιώσεις, μετωνυμίες, λεκτικοί διαξιφισμοί. Με αφορμή μια άσκηση που μου ανατέθηκε στα πλαίσια του μαθήματος δημιουργικής γραφής, παρακάτω σταχυολογώ μερικά σχήματα λόγου από τις πρώτες σελίδες της "Ασκητικής" του Νίκου Καζαντζάκη, για τα οποία, αν μη τι άλλο, δεν χρειάζεται ιδιαίτερη προσπάθεια για να αναγνωριστεί η ομορφιά και η βαθύτητά τους: 

«Ερχόμαστε από μια σκοτεινή άβυσσο. Καταλήγουμε σε μια σκοτεινή άβυσσο. Το μεταξύ φωτεινό διάστημα το λέμε Ζωή.»

«Κάθε στιγμή γεννιόμαστε, κάθε στιγμή πεθαίνουμε»

«Στην αρχή η ζωή ξαφνιάζει. Σαν παράνομη φαίνεται, σαν παρά φύση, σαν εφήμερη αντίδραση στις σκοτεινές αιώνιες πηγές.»

«Ο ήλιος ανεβαίνει, κατεβαίνει μέσα στο κρανίο μου. Στο ένα μελίγγι μου ανατέλνει ο ήλιος, στο άλλο βασιλεύει ο ήλιος.»

«Τ’άστρα λάμπουν μέσα στο μυαλό μου, οι ιδέες, οι ανθρώποι και τα ζώα βόσκουν μέσα στο λιγόχρονο κεφάλι μου, τραγούδια και κλάματα γιομώνουν τα στρουφιχτά κοχύλια των ματιών μου και τρικυμίζουν μια στιγμή στον αγέρα. Σβήνει το  μυαλό μου, κι όλα, ουρανός και γης, αφανίζουνται.»

«Εγώ μονάχα υπάρχω !» φωνάζει ο νους. «Μέσα στα κατώγια μου, οι πέντε μου ανυφάντρες δουλεύουν, υφαίνουν και ξυφαίνουν  τον καιρό και τον τόπο, τη χαρά και τη θλίψη, την ύλη και το πνέμα.»

«Όλα ρέουν τρογύρα μου σαν ποταμός,  χορεύουν, στροβιλίζουνται, τα πρόσωπα κατρακυλούν  σαν το νερό, το χάος μουγκρίζει.»


«Μα εγώ, ο Νους, με υπομονή, με αντρεία, νηφάλιος μέσα στον ίλιγγο, ανηφορίζω.  Για να μην τρεκλίσω να γκρεμιστώ, στερεώνω απάνω στον ίλιγγο σημάδια, ρίχνω γιοφύρια, ανοίγω δρόμους, οικοδομώ την άβυσσο.» 

Δεν υπάρχουν σχόλια: